Vermogensoverdracht in de praktijk: vandaag plannen voor morgen

Welke levenssituaties geven aanleiding tot vermogensplanning?

Maxime Schöller: Vaak vertrekt het vanuit een heel concrete situatie. Iemand wil een schenking doen aan zijn kinderen of kleinkinderen, zijn partner beschermen, of gewoon nagaan of zijn nalatenschap goed geregeld is. Ook gebeurtenissen zoals hertrouwen, een verhuis of de overdracht van een onderneming kunnen aanleiding geven tot een planningsgesprek.

Klanten beseffen niet altijd dat ze met een vraag rond vermogensplanning zitten.

De rol van een relatiebeheerder, zoals ik, is dan om de situatie van onze klant goed te begrijpen en de essentiële aandachtspunten in kaart te brengen. Dit betekent dat wij niet direct met juridische oplossingen aankomen. We gaan eerst na of de situatie eenvoudig genoeg is om de klant zelf verdere stappen te laten zetten bij zijn notaris, of dat er een diepgaandere analyse nodig is.

Valérie Steenssens: Het is vooral in complexere situaties dat een estate planner zijn meerwaarde bewijst. We bekijken de familiale situatie, de bestaande juridische documenten en de samenstelling van het vermogen. Die drie elementen hangen nauw met elkaar samen en vormen de basis van ons planningswerk.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is vermogensplanning meer dan louter fiscale optimalisatie. Tijdens een gesprek proberen we vooral te achterhalen wat de klant wil overdragen, aan wie, wanneer en op welke manier. Vermogensplanning vormt zo de brug tussen vandaag en morgen.

Hoe leggen jullie de basis voor een doordachte vermogensplanning?

Maxime Schöller: Als relatiebeheerder bestaat de eerste stap erin een duidelijk beeld te krijgen van de situatie van de klant. Ik begin altijd met de stamboom, zowel familiaal als van de eventuele ondernemingen. Vervolgens gaan we het volledige vermogen in kaart brengen: zowel het roerend als het onroerend vermogen, en eventuele familiale vennootschappen. We gaan ook kijken naar de inkomsten en uitgaven, eventuele kredieten of pensioenvoorzieningen, en verzekeringen van de klant.

We gebruiken daarvoor een intern ontwikkelde tool die al die informatie bundelt in één helder vermogensoverzicht. Op basis daarvan kunnen we verschillende simulaties maken en de impact van bepaalde keuzes duidelijk maken.

Valérie Steenssens: Op basis van het werk dat samen met de relatiebeheerder is gebeurd, kunnen wij als estate planner ook toelichten wat er vandaag zou gebeuren bij een overlijden: wie erft, wat, in welke verhoudingen en hoeveel erfbelasting zou daarbij verschuldigd zijn.

Daarvoor ga ik eerst na of het dossier goed gedocumenteerd is. We bekijken daarbij belangrijke documenten, zoals de huwelijksovereenkomst, een zorgvolmacht, een eventueel testament, verzekeringen en hun begunstigden, en gaan na of die nog up-to-date zijn. 

Waarom is het nu zo belangrijk dat die documenten up-to-date zijn? Neem de huwelijksovereenkomst. Veel mensen hebben dat lang geleden ondertekend en zijn zich niet altijd meer bewust van de inhoud ervan. Intussen kan hun familiale of vermogenssituatie sterk veranderd zijn. Dan is het belangrijk om na te gaan of dat contract nog aansluit bij de huidige situatie en de wensen van de klant.

Met welke planningsvragen helpen jullie klanten het vaakst?

Valérie Steenssens: Een eerste veelvoorkomende vraag komt van ouders die al tijdens hun leven aan hun kinderen of kleinkinderen willen schenken. Zij vragen zich vaak af hoe ze dat het best aanpakken.

We bespreken dan met hen wat de impact kan zijn van die schenking: is het financieel haalbaar om de schenking te doen en daarbij de levensstandaard te behouden, ook op langere termijn. Dankzij het vermogensoverzicht dat de relatiebeheerder heeft opgemaakt, kan er snel worden ingeschat of die intentie financieel haalbaar is. 

Bovendien moeten we ook nagaan of de schenking wel de meest aangewezen oplossing is. Zeker als er enkel fiscale motieven aan de oorsprong liggen.

Daarna gaan we kijken op welke manieren die schenking kan georganiseerd worden. In sommige gevallen volstaat een bankgift. In andere situaties is de tussenkomst van een notaris aangewezen, zoals bijvoorbeeld wanneer er een voorbehoud van vruchtgebruik wordt voorzien.

We hechten ook veel belang aan de traceerbaarheid van schenkingen. Het is belangrijk om goed bij te houden wie, wat, wanneer en onder welke voorwaarden heeft geschonken. Die transparantie is essentieel, niet alleen juridisch, maar ook om de sereniteit binnen de familie te bewaren.

Maxime Schöller: Ja, en voor veel klanten is een schenking trouwens ook een moment om de volgende generatie te betrekken. Het gebeurt dat families samen langskomen bij de bank om van de schenking een betekenisvol moment te maken. De ouders of grootouders krijgen de kans om hun intenties toe te lichten, en de kinderen of kleinkinderen leren ons beter kennen.

Want een overdracht gaat over meer dan alleen het doorgeven van vermogen. Voor klanten draait het om dialoog, vertrouwen en continuïteit binnen de familie. En net daarom hechten we er veel belang aan om hen op lange termijn te begeleiden, over generaties heen.

Valérie Steenssens: Een tweede vaak voorkomende situatie is die van nieuw samengestelde gezinnen. Mensen willen bijvoorbeeld hun nieuwe partner financieel beschermen, zonder daarbij de rechten van kinderen uit een eerdere relatie uit het oog te verliezen. Of men wil net het eigen familiale vermogen binnen de eigen familiale lijn houden. 

Voor die situaties zijn verschillende oplossingen mogelijk. Een testament, enerzijds, kan bepaalde wensen vastleggen binnen de wettelijke grenzen. Anderzijds kan een aangepast huwelijkscontract ook de afspraken rond het vermogen tussen partners vastleggen en bepalen hoe partners elkaar beschermen.

Een andere veelvoorkomende vraag komt van alleenstaanden of koppels zonder kinderen. Zij willen graag weten wat er met hun vermogen zou gebeuren mochten zij er niet meer zijn. En vaak hebben ze toch andere wensen dan wat de wet automatisch voorziet. Ze willen bijvoorbeeld iets nalaten aan een petekind of andere mensen die hen nauw aan het hart liggen, of een goed doel steunen. Afhankelijk van de situatie kunnen we bekijken welke mogelijkheden er zijn en welke oplossing het best aansluit bij hun wensen.

Maxime Schöller: Sommige factoren maken een dossier extra complex, ongeacht de familiale situatie: een vennootschap, onroerend goed in het buitenland, een kind dat in het buitenland woont of een zorgkind binnen het gezin.

Valérie Steenssens: Ja, in zulke gevallen gaan we onze blik verruimen. Wanneer er bijvoorbeeld een vennootschap is, kijken we ook naar het professionele vermogen, de toekomst van de onderneming en de mogelijke rol van de kinderen daarin.

Bij internationale situaties gaan we indien nodig contact opnemen met lokale experten of samenwerken met collega’s in de landen waar we actief zijn.

Het doel blijft altijd om een globale en coherente planning te maken, rekening houdend met het geheel.

Is vermogensplanning een eenmalige oefening?

Maxime Schöller: Neen, Valérie zal dat zeker kunnen beamen, het is nooit een statisch gegeven. Iemands situatie evolueert, de familie verandert, het vermogen groeit of verschuift, en ook de wetgeving staat niet stil. Bijvoorbeeld een verhuis van de ene regio naar de andere kan al een impact hebben op de erf- of schenkbelasting.

Dankzij de langetermijnrelatie die wij met onze klanten opbouwen en de volledigheid van de informatie waarover we beschikken, kunnen we daarin proactief meedenken. We kunnen klanten erop wijzen wanneer er best iets veranderd wordt, of hen gericht informeren over een wijziging in de wetgeving die ervoor zorgt dat ze hun situatie opnieuw moeten evalueren.

Valérie Steenssens: En dat is meteen het verschil én de complementariteit tussen onze rol en die van de notaris. Een notaris komt enkel tussen op specifieke momenten – bij de opmaak van een testament, een schenking, een zorgvolmacht of huwelijkscontract – terwijl wij zorgen voor een langetermijnopvolging van het dossier van de klant. Samen met de relatiebeheerder gaan wij na of de gemaakte keuzes doorheen de tijd blijven aansluiten bij de situatie van de klant.

Welke aspecten van vermogensplanning verdienen nog aandacht?

Valérie Steenssens: Soms is er voordien ook een periode waarin iemand door ziekte of een ongeval zijn vermogen niet meer zelf kan beheren of bepaalde beslissingen niet meer kan nemen. Het is belangrijk om ook daarop te anticiperen. Wie treedt er dan op? Wie kan bepaalde financiële of persoonlijke knopen doorhakken?

Je kan je daarop voorbereiden met een zorgvolmacht. Je kan daarmee een vertrouwenspersoon aanduiden die bepaalde beslissingen voor jou kan nemen, en taken en verantwoordelijkheden van jou kan overnemen wanneer je dat zelf niet meer kan.

Maxime Schöller: Het is een relatief recent instrument, maar wel iets waar wij bij Delen Private Bank systematisch aandacht voor hebben, ongeacht de leeftijd van de klant.

Het biedt niet alleen gemoedsrust, maar is ook een belangrijk vangnet. Zo kunnen bepaalde planningstechnieken nog uitgevoerd worden dankzij die zorgvolmacht. Denk bijvoorbeeld aan een schenking die niet tijdig werd gerealiseerd en die via de zorgvolmacht toch nog uitgevoerd zou kunnen worden.

Uit ervaring merk ik dat kinderen een zorgvolmacht vaak ervaren als een hulp, omdat het hen veel administratieve rompslomp kan besparen.

Onze rol als relatiebeheerder en estate planner blijft altijd dezelfde: de klant helpen om zijn huidige situatie goed te begrijpen en met de nodige helderheid vooruit te kijken naar de toekomst, met respect voor de wensen van de klant.